Pakiet istotnych zmian w ustawach regulujących rynek finansowy pojawi się dzisiaj na posiedzeniu rady ministrów. Mają one dwojaki wymiar – prokonsumencki i systemowy. Projekt przygotowany przez ministerstwo finansów wdraża unijne wymogi dotyczące płatności natychmiastowych w euro, nakładając na dostawców usług obowiązek ich realizacji w trybie 24/7. Równocześnie – co z perspektywy stabilności sektora jest nawet istotniejsze – rząd zamierza uszczelnić i usprawnić procedury przymusowej restrukturyzacji banków (tzw. resolution). Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG) ma zyskać nowe narzędzia, w tym prawo do „wizyt sprawdzających”, co jest bezpośrednim wnioskiem wyciągniętym z dotychczasowych, skomplikowanych procesów ratowania zagrożonych podmiotów na polskim rynku.
Pierwszy filar projektowanych zmian to implementacja unijnego rozporządzenia, które ma zrewolucjonizować szybkość obrotu pieniężnego w walucie euro. Nowe przepisy kończą z epoką, w której przelewy walutowe były uzależnione od sesji księgowych czy dni roboczych. Dostawcy usług płatniczych będą zobligowani do oferowania płatności natychmiastowych przez całą dobę, siedem dni w tygodniu, a za uchylanie się od tego obowiązku przewidziano system sankcji.
Co istotne, projekt wykracza poza same banki, otwierając drzwi do systemów rozliczeniowych dla podmiotów niebankowych. Krajowe instytucje płatnicze oraz instytucje pieniądza elektronicznego (czyli szeroko pojęty sektor fintech) zyskają możliwość prowadzenia rachunków bezpośrednio w Narodowym Banku Polskim. To krok w stronę demonopolizacji dostępu do infrastruktury płatniczej i zwiększenia konkurencyjności na rynku usług finansowych.
BFG zyskuje „oczy i uszy” wewnątrz banków przed restrukturyzacją
Druga część projektu dotyczy „twardego” bezpieczeństwa finansowego i mechanizmów radzenia sobie z bankami zagrożonymi upadłością. Doświadczenia z ostatnich lat, kiedy to BFG musiał interweniować w przypadku podmiotów o zróżnicowanej specyfice obnażyły luki w prawie krajowym. Odpowiedzią na to ma być wprowadzenie instytucji „wizyty sprawdzającej”. Upoważnieni pracownicy Bankowego Funduszu Gwarancyjnego będą mogli fizycznie wejść do podmiotu i zweryfikować jego stan jeszcze przed formalnym wszczęciem procedury przymusowej restrukturyzacji. Ma to na celu usprawnienie całego procesu resolution, który ze swojej natury wymaga błyskawicznych i precyzyjnych decyzji, by nie dopuścić do paniki rynkowej czy utraty depozytów.
Porządki w kapitałach i wnioski z przeszłości
Projektowana nowelizacja wprowadza również szereg zmian technicznych, które mają uporządkować kwestie wymogów kapitałowych, znanych jako MREL (minimalny wymóg funduszy własnych i zobowiązań kwalifikowanych). Nowe przepisy doprecyzowują mechanizm ustalania i odliczeń MREL wewnątrz grup bankowych, co ma zapobiegać kreatywnej księgowości czy dublowaniu kapitałów. Jednocześnie ustawodawca idzie na rękę podmiotom, które są przeznaczone do klasycznej likwidacji w ramach postępowania upadłościowego i nie będą podlegać procedurze resolution – w ich przypadku konieczność ustalania MREL zostanie co do zasady zniesiona. Zmiany te, jak wskazano w Ocenie Skutków Regulacji, są efektem identyfikacji obszarów wymagających „doprecyzowania lub uporządkowania”, co sugeruje, że dotychczasowe przepisy bywały niejednoznaczne lub nieprzystające do rynkowej praktyki ratowania banków. Większość nowych regulacji ma wejść w życie w ekspresowym tempie – zaledwie 14 dni od ogłoszenia ustawy.
