To nie jest żart, to nie jest Prima Aprilis, choć brzmi jak skecz kabaretowy. Odra obywatelką? Już 8 stycznia 2026 roku polski Sejm pochyli się nad projektem ustawy, który zakłada nadanie rzece Odrze… osobowości prawnej. Skoro prezydent Karol Nawrocki zablokował utworzenie Parku Narodowego, paraliżującego żeglugę, koalicja rządząca próbuje wejść oknem. Jeśli ustawa przejdzie, każda inwestycja czy pogłębienie dna będzie musiało być „wynegocjowane” z rzeką, a dokładniej – z jej samozwańczymi reprezentantami.
Projekt, który trafi pod obrady połączonych komisji – Gospodarki Morskiej i Ochrony Środowiska – zakłada stworzenie prawnego precedensu na skalę światową. Odra ma stać się podmiotem prawa. Co to oznacza w praktyce? Ustawa powołuje Komitet Reprezentantów Odry – ciało wybierane przez ministra środowiska, które ma występować w imieniu rzeki. Zapisy projektu brzmią groteskowo: „Zakres gospodarczego i rekreacyjnego wykorzystywania Odry ustalony zostanie w drodze negocjacji między reprezentacją Odry a stosownymi organami państwa”. Mamy więc perspektywę, w której burmistrz, wojewoda czy przedsiębiorca będą musieli usiąść do stołu i prosić „Reprezentantów Odry” o zgodę na remont nabrzeża czy udrożnienie toru wodnego.
Plan B na zablokowanie gospodarki
Kontekst polityczny tej inicjatywy jest jasny. Niedawno prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę o Parku Narodowym Doliny Dolnej Odry. W uzasadnieniu wskazał wprost: ochrona przyrody nie może oznaczać śmierci gospodarczej regionu i blokady transportu wodnego. Weto prezydenta uratowało Odrzańską Drogę Wodną. W odpowiedzi grupa posłów wyciągnęła z szuflady projekt, który pierwotnie był inicjatywą obywatelską (odrzuconą wcześniej z braku wystarczającej liczby podpisów). Cel jest ten sam, tylko metoda bardziej kreatywna: jeśli nie Park Narodowy, to „osobowość prawna”, która skutecznie zablokuje każdą ingerencję człowieka, w tym kluczowe prace hydrotechniczne.
Do sprawy w ostrych słowach odniósł się poseł Marek Gróbarczyk. Były minister nie ma wątpliwości, że za tym ekologicznym happeningiem kryje się twarda gra interesów, a beneficjentem paraliżu Odry mają być nasi zachodni sąsiedzi.
Poseł punktuje, że „osobowość prawna” to idealny mechanizm blokujący. Blokada inwestycji hydrotechnicznych, rozwoju żeglugi i modernizacji – do tego im potrzebna osobowość prawna Odry, żeby żadna inwestycja nie została zrealizowana. Tak to wymyślono w Berlinie!!!
Rzeka (nie) do ruszenia
Gdyby ten scenariusz się ziścił, Odra stałaby się rzeką-muzeum. Każde pogłębienie koryta, niezbędne dla ochrony przeciwpowodziowej i transportu, mogłoby zostać zawetowane przez „Komitet”, uznający to za naruszenie „interesu rzeki”. 8 stycznia w Sejmie przekonamy się, czy posłowie zdecydują się na ten eksperyment prawny, czy też zdrowy rozsądek zwycięży nad ideologią.
Foto: Kapitel / CC BY-SA 4.0
